Ziekte van Cushing of hyperadrenocorticisme

De Ziekte van Cushing of hyperadrenocorticisme

 

 

De Ziekte van Cushing of hyperadrenocorticisme

Dit is een ziekte waarbij de bijnierschors een teveel aan cortisol produceert.

Gemiddelde leeftijd is 4 jaar en ouder, vooral bij kleine toyrassen en boxers komt het regelmatig voor.

Bij de kat komt het zelden voor.

 

 

_______________________________________________________________________________

De hypofyse produceert ACTH (adrenocorticotroop hormoon). Dit

hormoon zorgt ervoor dat de bijnierschors aldosteron en cortisol

produceert. Cortisol is een glucocorticoid dat een rol speelt bij veel

processen in het lichaam.

 

Bij de ziekte van Cushing wordt er veel te veel cortisol geproduceerd.

De oorzaak is meestal (85%) een tumor in de hypofyse. Er wordt

teveel ACTH geproduceerd waardoor er teveel cortisol in de schors

wordt gemaakt. Deze tumor is vaak goedaardig.

 

De andere oorzaak (15%) is een tumor in de bijnierschors zelf.

Deze wordt dan niet meer gereguleerd door de ACTH, maar blijft

uit zichzelf steeds maar cortisol produceren.

Deze tumor is vaak kwaadaardig.

 

Soms kan de ziekte veroorzaakt worden door medicijnen. Namelijk

door glucocorticoiden (prednison, dexamethason e.d.), deze zijn

bijna hetzelfde als cortisol en hebben dan ook dezelfde werking.

 

 

 

Symptomen_____________________________________________________________________

De symptomen ontstaan vaak sluipend en op het moment dat de aandoening wordt ontdekt is het vaak al

veel langer aanwezig (soms wel 2 a 3 jaar).

 

In de beginfase is er vaak alleen maar veel drinken en veel plassen (mogelijk incontinent) te zien.

Na verloop van tijd worden er ook de andere symptomen duidelijker.

 

*veel drinken en veel plassen

*veel eten, hongerig

*dikke buik (vergrote lever)

*ingevallen spieren en spierzwakte

*minder uithoudingsvermogen

*veel hijgen

*huidveranderingen: dunne slechte vacht, kale plekken, dunne huid(huidatrofie), hyperpigmentatie.

  Er is geen jeuk.

 

Verder is er sprake van botverlies en calcium-fosfaat mobilisatie (neerslag in long,huid, nier).

Er kunnen complicaties zoals thromboembolie (infarcten), centraalzenuwstelsel symptomen, bloedingen en

nierfalen.

Een bekende complicatie is suikerziekte (diabetes mellitis) doordat de glucose in het bloed verhoogd wordt.

Door de cortisol wordt de afweer verlaagd, waardoor het dier gevoeliger is voor infectieziekten.

 

Diagnose_______________________________________________________________________

De diagnose wordt gesteld dmv een bloedonderzoek en een urine-onderzoek.

Een eerste aanwijzing in het bloed is vaak dat het leverenzym AF erg hoog is.

In het routine onderzoek van de urine valt op dat de geconcentreerdheid te laag is (te waterig), er kan

glucose en eiwit inzitten en er kan sprake zijn van een urineweginfectie.

 

De definitieve diagnose wordt gesteld dmv de hoeveelheid cortisol in de urine, vaak wordt meteen de hele

Dexamethason supressie test (high dose dexamethason supressie test)  gedaan:

Hierbij wordt er gedurende 3 opeenvolgende dagen de ochtendurine opgevangen.

Op dag 2 worden er dexamethasontabletten gegeven.

In de urine wordt de hoeveelheid cortisol gemeten (de C/C ratio).

Aan de hoogte van deze C/C ratio kunnen we zien of er sprake is van de ziekte van Cushing.

 

Door de 3e urine weten we waar de tumor mogelijk zit. In de 3e urine zou de waarde C/C juist lager moeten

zijn, omdat deze geremd is door de gegeven dexamethasontabletten.

Is er meer dan 50% remming, dan wijst dit op een tumor in de hypofyse.

Als de remming minder dan 50% is, dan kan het nog óf in de hypofyse zitten óf in de bijnierschors.

 

Er is ook een low-dose dexamethason supressietest.

Hierbij wordt er 3x bloed afgenomen op 1 dag. Na de eerste afname wordt er een lage dosering

dexamethason gegeven. In alle drie de bloedjes wordt de cortisol gemeten. aan de hand van de uitslag kan

men zien of er sprake is van Cushing.

Met deze low-dose test is het niet goed mogelijk om te differentiëren tussen een hypofyse-afhankelijke of

een bijnierschors afhankelijke cushing.

Een dexamethason-High-Dose test geeft over het algemeen duidelijkere resultaten.

 

Tumor in de hypofyse of in de bijnierschors? Lokalisatie__________________________________

Voor de behandeling en de prognose is het belangrijk om te weten waar de tumor zit .

Als er behandeld gaat worden met vetoryl is dit niet perse nodig.

Als we gaan opereren, willen we natuurlijk wel weten waar we gaan opereren.

Als de tumor in de bijnierschors zit hebben we vaak te maken met een kwaadaardige tumor(niet altijd).

Deze kan gaan uitzaaien.

Met de high-dose dexamethason supressie test is er al een verdenking waar de tumor zit.

Voor meer zekerheid is er een echo, een ACTH meting en/of een Ct scan nodig.

 

Echografie van de bijnieren

Hiermee kan men zien of het gaat om een tumor van de hypofyse of een tumor in de bijnierschors.

De veranderingen van de bijnierschors zijn moeilijk te zien. Het is belangrijk dat men de echo laat uitvoeren

door een echte erkende knmvd-echospecialist.

 

ACTH meting

Hierbij meet men direct de hoeveelheid ACTH in het bloed. (niet te verwarren met de ACTH stimulatietest).

Deze ACTH meting kan gebruikt worden om de lokalisatie van de tumor vast te stellen. Als de ACTH erg

hoog is dan is zit de tumor in de hypofyse. Is de waarde erg laag, dan zit de tumor in de bijnierschors.

(Het bloed voor deze bepaling moet bevroren opgestuurd worden)

 

CT scan

Deze wordt gemaakt als er verdenking is dat er neurologische symptomen zijn die veroorzaakt kunnen

worden door de hypofysetumor. En ook alvorens te gaan opereren bij een tumor in de hypofyse om de

situatie te overzien. Door een CT scan is er een betere prognose te geven.

 

 

Therapie________________________________________________________________________

Men kan kiezen voor het medicijn Vetoryl of voor chirurgie.

 

Vetoryl (trylostane) tabletten

Dit remt de productie van cortisol, dus de symptomen worden behandeld.

De tumor zélf wordt dus niet behandeld, deze groeit door.

 

Maar de symptomen van Cushing worden dus wel behandeld en zodoende wordt de kwaliteit van leven dus

verbeterd.

Ongeveer  80% reageert goed op de behandeling. Zo kan men toch nog gedurende langere tijd (soms jaren,

afhankelijk van de soort tumor) een goed leven hebben. Verbetering kan al binnen 10 dagen optreden.

Het is belangrijk om regelmatig bloedonderzoek te laten doen en een ACTH stimulatie test om te 

controleren of de juiste dosering wordt gegeven.

Als men teveel geeft treedt er hypo-adrenocorticisme op (ziekte van Addison), dit kan heel gevaarlijk zijn.

Zie ook de eventuele bijwerkingen en het hele vetoryl- behandelingsprotocol.

 

Chirurgie

Als de tumor in de bijnierschors zit, dan is er het advies om de bijnier te laten verwijderen.

Dan kan er meteen bekeken worden of het een goed- of kwaadaardige tumor betreft. Hierna is gedurende

ongeveer twee maanden een vervangings-therapie nodig van cortisonacetaat.

 

Blijkt hij in de hypofyse te zitten dan kan men een hypofysectomie laten doen. De hele hypofyse wordt dan

weggehaald. Omdat de hypofyse meer hormonen maakt, is voor deze hormonen een vervanging nodig.

Namelijk een levenslange vervanging van cortisonacetaat en thyroxine en een tijdje vasopressine.